Көп берилүүчү суроолор

Аудит кадрдык документтер жана жол-жоболор мыйзамдын талаптарынан кайсы жерде айырмаланарын текшерүүдө же кызматкер менен талашта аныкталганга чейин көрсөтөт. Мисалы, кызматкерлердин абалын мыйзамдарга салыштырмалуу начарлаткан же каралган макулдашуусуз кабыл алынган жергиликтүү актылар жараксыз болуп саналат (КР Эмгек кодексинин 5-беренеси). Аудиттин жыйынтыгында сизде тобокелдиктердин тизмеси жана аларды четтетүү планы болот.

Адатта — эмгек келишимдери жана кошумча макулдашуулар (милдеттүү маалыматтар КР ЭКнын 17-беренесинде саналган), жеке курам боюнча буйруктар, ички эмгек тартибинин эрежелери жана башка жергиликтүү актылар, иш убактысын эсепке алуу табелдери (КР ЭКнын 62-беренеси), эмгек китепчелери, өргүүлөр жана эмгек акы боюнча документтер, эмгекти коргоо боюнча документтер. Так тизме аудиттин максатына жараша болуп, алдын ала макулдашылат.

Баасы иштердин көлөмү такталгандан кийин аныкталат. Ага кызматкерлердин саны, документтердин саны жана абалы, текшерилүүчү мезгил, тармак жана иштин формасы таасир этет. Маселени кыскача талкуулагандан кийин мен иш башталганга чейин көлөмдү жана баасын сунуштайм.

Мөөнөт топтомдун курамына, кызматкерлердин санына, иш режимдеринин татаалдыгына жана долбоорлорду сиз тарабынан макулдашуунун ылдамдыгына жараша болот. Конкреттүү мөөнөт колдонуудагы документтер талдангандан кийин келишимде бекитилет.

Уюмдарда ички эмгек тартиби ички эмгек тартибинин эрежелери же жамааттык келишим менен аныкталат (КР ЭКнын 86-беренеси), ал эми ишке кабыл алууда кызматкер бул эрежелер жана анын ишине тиешелүү башка жергиликтүү актылар менен тааныштырылышы керек (КР ЭКнын 20-беренеси). Иш берүүчү — жеке адамдар үчүн иштин режими жана өргүүлөрдүн тартиби Кодекстин минималдуу кепилдиктерин сактоо менен кызматкер менен макулдашуу боюнча аныкталат (КР ЭКнын 178-беренеси). Дал сизге дагы кандай документтер керек экени иштин режимине жана акы төлөө системасына жараша болот.

Негизди жана кабарламаны текшериңиз: ишкердик субъектисин пландуу текшерүү 10 календардык күндөн кечиктирбестен жазуу жүзүндө кабарлоо шарты менен жүргүзүлөт (КРдин «Ишкердик субъекттерин текшерүүлөрдү жүргүзүүнүн тартиби жөнүндө» № 72 Мыйзамынын 6-беренеси), ал эми текшерүү ыйгарым укуктуу органдын тескемесинин (буйругунун, көрсөтмөсүнүн) негизинде жүргүзүлөт (12-берене). Текшерүүнүн предмети боюнча документтерди даярдап, жооптуу адамды дайындаңыз. Сиз кызматтык күбөлүктү жана текшерүүнүн негизи болгон документтерди көрсөтүүнү талап кылууга укуктуусуз (17-берене).

Документтер тескемеде көрсөтүлгөн текшерүүнүн предмети менен аныкталат. Эреже катары, булар — эмгек келишимдери жана буйруктар, ички эмгек тартибинин эрежелери жана башка жергиликтүү актылар, иш убактысын эсепке алуу табелдери, эмгек акы жана өргүүлөр боюнча документтер, эмгекти коргоо боюнча документтер. Текшерилүүчү субъект текшерүүчүлөрдүн мыйзамдуу талабы боюнча документтерди берүүгө милдеттүү (№ 72 Мыйзамдын 17-беренеси).

Жетекчилер жана кызмат адамдары мыйзамдарда белгиленген учурларда жана тартипте жоопкерчилик тартышат (КР ЭКнын 236-беренеси). КРдин Укук бузуулар жөнүндө кодексинде өзүнчө курамдар бар — мисалы, эмгекти коргоо жөнүндө мыйзамдын талаптарын бузуу, эмгек акыны төлөбөө, эмгек келишимин тариздебестен ишке тартуу. Мындан тышкары, ыйгарым укуктуу органдын көрсөтмөлөрү жана кызматкерлер менен эмгек талаштары болушу мүмкүн. Конкреттүү кесепеттер бузууга жана жагдайларга жараша болот — аларды ченемдердин колдонуудагы редакциясы боюнча баалайм.

Келишимде КР ЭКнын 17-беренесинде саналган милдеттүү маалыматтар болушу керек. Ал кагаз же электрондук түрдө эки нускада түзүлөт; бир нускасы кызматкерге берилет. Үч күндүк мөөнөттө ишке кабыл алуу жөнүндө буйрук таризделет, кызматкер аны менен кол коюу аркылуу тааныштырылат; ишке кабыл алууда кызматкер ички эмгек тартибинин эрежелери менен да тааныштырылып, ага эмгекти коргоо боюнча инструктаж өткөрүлөт (КР ЭКнын 20-беренеси).

Эмгек келишиминдеги жана эмгекке акы төлөө жөнүндө жободогу акы төлөө шарттары, табель боюнча иш жүзүндө иштелген убакыт (КР ЭКнын 62-беренеси), ашыкча иштин эсеби, өргүү үчүн төлөмдөр жана төлөө мөөнөттөрү салыштырылат. Иштен бошотууда тиешелүү бардык суммалар иштин акыркы күнүнөн кечиктирбестен төлөнөт (КР ЭКнын 94-беренеси). Текшерүү үчүн мезгил ичиндеги эсептешүү баракчалары, табелдер жана буйруктар керек.

Жыйынтыктап эсепке алуу өндүрүштүн шарттары боюнча күнүмдүк же жумалык ченемди сактоо мүмкүн болбогондо колдонулат; мында эсептик мезгил ичиндеги иш убактысынын узактыгы иш сааттарынын нормалдуу санынан ашпашы керек, ал эми эсептик мезгил — 1 жылдан ашпашы керек. Жыйынтыктап эсепке алууну киргизүүнүн тартиби ички эмгек тартибинин эрежелери менен белгиленет (КР ЭКнын 59-беренеси). Иш графиктери жана табель боюнча туура эсеп да керек (КР ЭКнын 62-беренеси).

Топтом тармакка жана кызматкерлердин санына жараша болот. Негизги милдеттер 2026-жылдагы КРдин «Эмгекти коргоо жөнүндө» Мыйзамы менен белгиленген: кызматкерлерди окутуу жана алардын билимин текшерүү, жаңы кабыл алынган жана которулган кызматкерлер үчүн инструктаждар (10-берене), өндүрүштүк иш жүргүзгөн жана кызматкерлеринин саны 50дөн ашкан уюмдарда эмгекти коргоо кызматы (16-берене), жумуш орундарын аттестациялоо, медициналык кароолор, коргонуу каражаттары менен камсыз кылуу (19-берене). Ар бир милдет документтер — буйруктар, журналдар, протоколдор менен ырасталат.

Жумуш орундарын эмгек шарттары боюнча аттестациялоону жүргүзүү милдети иш берүүчүгө жүктөлгөн («Эмгекти коргоо жөнүндө» КР Мыйзамынын 19-беренеси); эмгек шарттары боюнча кесиптик тобокелдиктерге баа берүү (жумуш орундарын аттестациялоо) түшүнүгү бул Мыйзамдын 1-беренесинде берилген. Конкреттүү тартип жана аткаруучуларга талаптар мыйзам алдындагы актылар менен аныкталат — кызмат көрсөтүүдө мен алардын колдонуудагы редакциясын текшерем.

Иштетүү КРдин Санариптик кодексинин 11-бабы менен жөнгө салынат. Маалыматтар мыйзамдуу негизде, алдын ала аныкталган максаттар үчүн жана минималдуу зарыл көлөмдө иштетилиши керек (78-берене). Эмгек келишимин аткаруу же мыйзамда белгиленген милдеттерди аткаруу үчүн зарыл болгон иштетүүгө, эгер мыйзамда башкача каралбаса, өзүнчө макулдук талап кылынбайт (79-берене). Тартипти кызматкерлердин жеке маалыматтары жөнүндө жободо бекитүү ыңгайлуу.

Ооба. Кеңештер, документтерди талдоо жана жергиликтүү актыларды даярдоо аралыктан — мессенджерлер, электрондук почта жана онлайн жолугушуулар аркылуу жүргүзүлөт.

Ооба, Кыргыз Республикасынын бардык аймагында аралыктан. Жеринде иштөө мүмкүнчүлүгү жекече талкууланат.

Ооба. Өзүнчө документти — мисалы, ички эмгек тартибинин эрежелерин, эмгекке акы төлөө жөнүндө жобону же эмгек келишиминин формасын иштеп чыгууга же экспертизалоого буйрутма берүүгө болот.

Ооба. Коштоонун иштеринин көлөмү, жооп берүү мөөнөттөрү жана баасы макулдашылып, келишимде бекитилет.

Адегенде документтер жана мөөнөттөр талданат: жеке эмгек талаштарын кароо боюнча органдарга кызматкер өз укугунун бузулганын билген күндөн тартып 3 айдын ичинде, иштен бошотуу боюнча талаштар боюнча — 2 айдын ичинде кайрыла алат, эмгек акыны өндүрүү боюнча талаштарга 3 жылдык мөөнөт белгиленген (КР ЭКнын 243-беренеси). Талаштарды эмгек талаштары боюнча комиссиялар, ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана соттор карайт (КР ЭКнын 241-беренеси). Андан кийин укуктук позиция жана аракеттердин варианттары түзүлөт. Талаштын натыйжасына кепилдик берүүгө болбойт — позицияга жана тобокелдиктерге кесипкөй баа берүүгө болот.

Ооба. Программа уюмдун маселелерине жана аудиторияга — жетекчилерге, HR-адистерге, бухгалтерлерге же эмгекти коргоо боюнча адистерге ылайыкташтырылып түзүлөт. Формат жана узактык алдын ала макулдашылат.